Dopamin zehirlenmesi, aslında sanıldığı gibi tam olarak fiziksel bir zehirlenme değildir. Dopamin zehirlenmesi, sürekli dopamin salgılamanıza sebep olan yüksek uyarıcılara maruz kalmanız sonucunda ortaya çıkan bir durumdur. Dopamin, fizyolojik açıdan bir uyuşturucu gibi olduğu için dopamin zehirlenmesi yaşayan insanlar dopamin kaynaklarına bağımlı hale gelebilirler. Dopamin zehirlenmesi genellikle çok yüksek ve tehlikeli dopamin kaynakları olan kumar ya da alışveriş bağımlılığı gibi bağımlıklardan dolayı ortaya çıkar.
Dopamin Fazlalığı Belirtileri
Dopamin fazlalığının belirtileri ya da daha doğru bir deyişle gereğinden fazla dopamine maruz kaldığınızı gösteren durumlar şu şekilde sıralanabilir:
- Uykudan sonra bile dinlenmiş hissetmemek,
- Sürekli olarak telefona bakmak ya da dizi film izlemek gibi ulaşılabilir kaynaklara yönelmek,
- Yorgunluğa rağmen dopamin kaynaklarından uzaklaşıp dinlenememek,
- Telefon gibi dopamin kaynağı haline gelen cihazlardan uzak duramamak,
- Dikkat süresinin birkaç dakika gibi çok kısa zaman dilimlerine düşmesi,
- Sürekli olarak bir şeyleri kaçırıyor gibi hissetmek,
- Planlar ve hayata geçirilmesi gereken projeler olmasına rağmen harekete geçememek.
Dopamin Eksikliği Belirtileri
Dopamin eksikliği belirtileri, aslında dopamin zehirlenmesi yaşayan kişilerin dopaminden uzak kaldıklarında ya da depresyon gibi ağır psikolojik problemlerden mustarip olan bireylerin karşı karşıya kaldıkları durumlardır. Dopamin eksikliği belirtileri şunlardır:
- Sürekli olarak her şeyi ertelemek,
- Dizi film izlemek ya da spor yapmak gibi normal şartlarda keyif veren aktivitelerden bile keyif alamamak,
- Sabahları yataktan kalkmak istememek,
- Geleceğe karşı ümitsiz ve karamsar düşüncelere sahip olmak.
Dopamin Vücuttan Nasıl Atılır?
Dopamin vücuttan atılamaz. Dopamin, aslında en ufak gündelik işleri bile yerine getirmek için ihtiyaç duyduğumuz sinir iletici bir hormondur. Ancak dopamin seviyelerini düzeltmek için bazı yöntemlere başvurulabilir. Bu yöntemler birkaç öneri başlığı altında ele alınabilir.
1. Telefonunuzu Uyuduğunuz Odada Bulundurmayın
Dopamin seviyelerinizi düzenlemek istiyorsanız alarma uyunama amaçlı bile olsa telefonunuzla aynı odada uyumamalısınız. Birçok kişi telefonuyla aynı odada uyuduğu zaman alarmı kapattıktan sonra sosyal medyada kaydırmak gibi aktiviteler yapmaktadır. Bu tür aktiviteler zihninizin uyanması ve hormon seviyelerinizin düzenlenmesi gereken saatlerde aşırı derecede dopamine maruz kalmanıza sebep olur ve dopamin düzeylerinizi bozabilir.
2. Bazen Sıkılmayı Göze Alın
Dopamini vücuttan atmak ya da daha doğru bir deyişle dopamin düzeylerini kontrol altına almak için bazen sıkılmak gerekir. Geçmiş dönemlerde televizyonda bir dizi izlemek ya da küçük bir el oyuncağı ile oynamak bile insanlara keyif verirken günümüzde tek tıkla milyonlarca içeriğe ulaşmanın bile tatmin edici olmamasının temel sebebi, can sıkıntısına sebep olan sessizlik ve duraksama anlarının gerçekleşmemesidir. Bazen sessiz bir odada yatağa uzanıp tavana bakmak bile beyin reseptörlerinizi iyileştirir ve düzenlenen dopamin seviyelerinizden ötürü faydalı dopamin kaynaklarına yönelmenize yardımcı olabilir.
3. Kaliteli ve Faydalı Dopamin Kaynaklarına Yönelin
Dopamin, sanılanın aksine sadece telefonda vakit geçirmek gibi faydasız aktiviteler esnasında salgılanmaz. Sizi güçlendirecek ve daha sağlıklı hale getirecek şekilde spor yapmak ya da önemli bir projeyi tamamlamak da dopamin salgılamanıza sebep olur. Bu tür faydalı ve zorlu aktivitelerden alınan dopamin de kaliteli bir dopamindir. Kaliteli ve faydalı dopamin, zararlı dopamin kaynaklarından uzak durmaya yardımcı olur.
4. Bulunduğunuz Alanlara Anlam Yükleyin
Birçok problemden kurtulmanın temel yolu, bulunulan alanlara anlam yüklemektir. Örnek olarak telefondan kalitesiz dopamin almak için yatağınızı uyumak değil telefonda kaydırmak için kullanmak demek bulunduğunuz alana yanlış bir anlam yüklemek ve dopamin düzeylerinizi bozmak anlamına gelebilir. Örnek olarak ofisteki masanızda telefon kullanmamak, oradaki bilgisayarı sadece işleri halletmek için kullanmak gibi mekanlara anlam yüklemenize sebep olacak alışkanlıklar sayesinde dopamin düzeylerinizi iyileştirmekle kalmayıp aynı zamanda hayatınızı da daha iyi hale getirebilirsiniz.
Dopamin Krizi Nedir?
Dopamin krizi, tıpkı bir uyuşturucu bağımlısı gibi dopaminden uzak kalınca içerisine düşeceğiniz kriz halidir. Günümüzde dopamin krizi, bireylerin sosyal medya gibi dopamin kaynalarından uzak kalmaları durumunda hissettikleri huzursuzluk, yoksunluk ve mutsuzluk halidir. Buna ek olarak kumar gibi çok zararlı dopamin kaynaklarına bağımlı olan bireylerde dopamin krizi, bireyin kendisine ve çevresine zarar verebileceği durumlara bile zemin hazırlayabilir.
