Büyüleyici Salvador Dali Sanatı

1904 yılının 11 Mayıs günü doğduğunda bambaşka şeyler yapabilecek bir sanatçı olacağını kimse tahmin etmezdi. Ancak Salvador Dali, sahip olduklarıyla ünlenmesini en kısa sürede tamamladı. Hem aile hayatı hem de siyasi seçimleriyle birçok kişi için ilginç bir hayat yaşamıştır. Sıradan olmaktan korkanlar için Salvador Dali’nin hayatı birçok ipucunu sunuyor bizlere.

Kişilik Travmaları​

İspanya’nın Katalan insanları arasında yetişen Dali, annesi ve babasının özel ilgisine sahipti. Bunun nedeni ise yaklaşık bir yıl önce vefat etmiş abisiydi. Bir bebeğini kaybeden aile, onun ismiyle birlikte hemen her şeyini yeni çocuklarına verdi. Salvador ismi abisinden miras kalırken düzenli olarak mezara gitmeleri ve ölmüş abisiyle bir yaşam sürmesi de kişilik travmaları getirdi. Hiçbir zaman görmediği bir abisinin neden bu kadar önemli olduğunu her daim kendisine sordu. Ayrıca çocukluğundan beri yattığı odasında abisine ait ayak izinin bulunması da travmasın güçleştirdi. Ancak sert ve otoriter bir babaya sahip olmanın tüm olumsuzluklarını da yaşadı. Kaprisli bir hayat sürmesinin nedeni ise büyük annesi ve bakıcısından gördüğü aşırı ilgiydi. Bu sayede her zaman kendisini “havalı” kabul etti.

10 yaşında özel resim okula gitmesi, birkaç yıl sonra sergi açması da beraberinde bambaşka bir hayat getirdi. Artık isteklerini sanatla yapmaya başladı. 1921’de meme kanserinden vefat edene kadar annesinin eli hep üzerindeydi. Sonrasında ise tek başına bir yaşama başladı Salvador Dali. Babasının bir anda öz teyzesiyle evlenmesi ise ikinci bir şok yaşattı Dali’ye. Teyze dediği kadının bir anda üvey anne olmasını içine sindiremedi. Belki de hayatı boyunca hiçbir şekilde cinsel ilişkiye girmemesi de bu durumla ilgiliydi.

Eserlerine Bakış​

Tabloları milyonlara ulaşırken cinsellik, aşk, siyasi durumlar başlıca konuları oldu. Her daim bir varoluş savaşı sundu sanat eserlerinde. Bunu yaparken gerçeküstü bir bakışı yarattı ve hislerini tablosuyla sundu. En önemli ya da bilinen eseri şüphesiz ki “Belleğin Azmi” isimli tablosudur. Bu tabloya dair çeşitli yorumlar ve açıklamalar getiren araştırmacılar oldu. Ancak hepsini bir kenara bırakarak Dali, ne demiş? Bunun daha değerli olduğunu düşünüyoruz. Söz konusu meşhur tabloya ilişkin olarak Salvador Dali, uyanır uyanmaz hislerini kaleme aldığını belirtir.

İspanya’nın sıcak bir gecesinde yatağından uyanarak gördüklerini bu eserinde vurgular. Yaz gününün sıcağından erimiş bir kamamber peyniri görür. İğrenç bir kokuya sahip olan bu peynirin dışında duvarda asılı bir saat görür. Sonrasında saatin peynir gibi erimesini ortaya çıkarır. Buradaki saati bir zaman simgesi olarak ele alırız. Belleğin azmi ise işte insanın bu ilk uyanma halinde gördüklerini nasıl tanımladığıyla ilişkilidir.

Dali’nin birçok zaman yanında kağıt ile kalemi eksik etmediğini görürüz. Yatarken bile mutlaka hemen yanındaki küçük masasında hazır bulunurdu bu ikili. Çünkü uyanır uyanmaz gördüklerini, duyduklarını ya da kendisine görülenleri en hızlı şekilde not almak isterdi. Rüyaların aslında birer ilham kaynağı, yansıma ve belirsiz evreler olduğunu düşünürdü. Çokça önemsediği bu durumu hiçbir zaman bırakmadı.

Picasso Portresi​

İspanya’nın Malaga kentinde yaşayan Picasso ile yakın arkadaş olan Salvador Dali, en önemli eserlerinde büyük oranda etkilenmiştir. Özellikle Fransa’da yaşarken her daim birlikte vakit geçirdiklerini biliyoruz. Bununla birlikte hem yakın sırdaş hem de karşıt siyasi görüşlü sanatçılar olarak bilinirler. Bunun en önemli nedeni ise Dünya Savaşı öncesi ve sonrasında tarafgirlik durumlarıdır. Daha gerçekçi, sert ve akılcı bakışa sahip Picasso, Avrupa’nın özgürlüğünü savunurdu. Buna karşın Dali ise Adolf Hitler için olumsuz konuşmazdı. Bununla birlikte ikili arasındaki en önemli ayrım ise Franco meselesi üzerineydi. İspanya’nın sömürgelerde bulunan birliklerine katılarak ismini duyuran Franco, hızlı bir şekilde yükseldi. 1936 yılında başlattığı ayaklanma ise iç savaşa dönüştü.

Üç yıl süren iç savaşta Franco ülkenin lideri oldu. Bunun en önemli sebebi ise hem askeri başarıları hem de Almanya ve İtalya’daki faşist yönetimlerce desteklenmesiydi. İşte. 36 yıl sürecek diktatör yönetimi böyle başlarken Picasso buna karşı durdu. Eleştiriler getirdi ve İspanya’nın özgürlüğünü savundu. Salvador Dali ise İspanya’ya gidip gelme sıkıntısı yaşamak istemiyordu. Devleti karşısına almamak için Franco’yu destekledi. Bu çerçevede övgü dolu yazıları ve destekleyici çalışmaları vardır. İki dostun Franco tutumunda ayrımlar yaşaması büyük bir kırılmayı da getirdi.

Dali Eserlerinde Neyi İster?​

Dali’nin eseri olan Picasso’nun Portresi ise bu açıdan büyük öneme sahiptir. Çünkü hem siyasi hem de fikir ayrılıkları tüm Avrupa için önemliydi. Dünya Savaşı etkilerini gösteren bir hususla beraber önemi global hale geldi. Buradaki eserinde Picasso’nun başında bir kaya durur. Tutkulu ve akılcı duruşa sahip Picasso’nun fikirlerini sabit olmasını böyle bir kaya parçasıyla gösterir. Hemen altta ise kıvrak zekasının sarmal bir şekilde ağızdan çıkışını gösterir. Aslında kaşıkla insanlara fikirler sunan birisidir Picasso. Büst şeklinde Picasso’yu yapması için genel itibariyle anlattıkları olduğu içindir. Hiçbir zaman Picasso boş, anlamsız ya da gereksiz konuşmazdı. Her daim fikirleri üzerinden anlatılar sunar, eserlerini bu şekilde oluştururdu. Buradaki sert ve politik tavrını gösterme adına Picasso’nun büst halinde olmasını sağladı Dali. Ayrıca hemen kenardaki karanfil ise Katalonya temsilidir. Yine sıradışı bir tarzda oluşturduğu Picasso’yu bizlere yine sıradışı olarak anlatma fırsatı verir.

Franco ya da diğerlerine karşı hiçbir zaman sert olmayan Salvador Dali, faşist midir, bilemeyiz. Ancak büyük tepkiler çeken açıklamaları her zaman çok sevdi, sanatını bu şekilde var etti. Kalıcı olmasının sansasyonel rolü de buradan geldi.