Kontrol odağı, başınıza gelen olayları nasıl yorumladığınıza ve algıladığınıza ilişkin bir kavramdır. Kontrol odağı bir olayı yalnızca kendi eylemleriniz ve düşüncelerinizle ya da tamamen zıt bir şekilde sadece dış etkenlere bağlı olarak yaşadığınızı düşünmenize sebep olabilir.
İç ve Dış Kontrol Odağı Arasındaki Farklar Nelerdir?
İç ve dış kontrol odağı arasındaki fark olayları nasıl yorumladığınız ve içselleştirdiğinizle ilişkilidir. Örnek olarak ortalama zorluktaki bir sınavdan düşük not almanız durumunda bu durumun suçlusunun zor sorular soran öğretmen olduğunu düşünüyorsanız dış kontrol odağına, bu durumun suçlusunun yeterince çalışmamanız olduğunu düşünüyorsanız ise iç kontrol odağına daha yatkın olabilirsiniz.
Dış kontrol odağına çok daha yatkın olan bireyler için olumsuz durumların ve olayların suçlusu ya da zaman zaman olumlu olayların kahramanı bile dışarda aranırken iç kontrol odağına yatkın olan kişiler ise olayları genellikle kendi eylemleri ve düşünceleri ile değerlendirirler. Bundan dolayı iç ve dış kontrol odağı yaşananların sorumlusunu kendi içinizde mi yoksa dışarda mı aradığınızla ilişkilidir.
İç ya da Dış Kontrol Odağına Sahip Olmak İyi Bir Şey mi?
İç ya da dış kontrol odağına sahip olmak tek başına iyi ya da kötü olarak değerlendirilemez. Her insan biraz iç biraz da dış kontrol odağına sahip olabilir. Ancak hangi kontrol odağına sahip olduğunuz ve bu durumun sizi hangi derecelerde etkilediği durumun olumlu ya da olumsuz bir yönde ilerlediğini belirler.
Öncelikle iç kontrol odağına sahip olmak genel olarak daha olumlu bir durummuş gibi adlandırılır çünkü iç kontrol odağına sahip olan bireyler olayların hem kahramanını hem suçlularını kendileri olarak görürler. Bu durum da bireylerin sorumluluk almaları, hatalarını kabul etmeleri ve hatta övgüyü kabul etmeleri gereken zamanlarda ideal davranışlar sergilemelerini sağlayabilir. Ancak aşırı derecede iç kontrol odağına sahip olmak ise bazen sizinle ilgili olmayan durumlardan bile kendinizi sorumlu tutmanıza sebep olabilir.
Örnek olarak aşırı derecede iç kontrol odağına sahip olan yani hayatta yaşayacağı her olay üzerinde sorumluluk sahibi olduğunu düşünen bireyler ölüm gibi pek de insan kontrolünde olmayan ve aşırı derecede trajik durumlar karşısında kendilerini zorbalayabilir, depresyona girebilir ve hatta öz şefkatlerini kaybederek kendilerine zarar verme eğilimine yönelebilirler.
Öte yandan dış kontrol odağına sahip olmak ve bu durumun yoğun olması da iyi bir şey değildir. Aşırı derecede dış kontrol odağına sahip olan bireyler yaşadıkları olayların sorumluluğunu asla kendilerine yüklemezler ve bunun yerine sürekli olarak başka birilerini suçlu ya da kahraman olarak görürler. Bu durum da bireyin sorumluluk almaları ve hataları ya da başarıları karşısında ideal davranışları sergilemek yerine kader ya da diğer insanlar gibi dışsal kontrol odak motiflerini suçlamalarına sebep olur.
Bütün bunlardan dolayı aşırı derecede iç ya da dış kontrol odağına sahip olmak iyi bir şey değildir. İç ve dış kontrol odağına olayların gidişatına göre yatkın olmanız gerekir. Bu sayede durumlara karşı gidişata göre iç ya da dış kontrol odaklı bakabilir ve başarıların gerçek kahramanlarını tebrik edebilir ya da hataların gerçek sorumlusunu görebilirsiniz.
